Kolagen bez oświadczeń, witamina D z warunkiem: jak wolno reklamować Colladiox Pro

Punkt wyjścia: suplement to żywność

Dyrektywa 2002/46/WE i ustawa o bezpieczeństwie żywności i żywienia definiują suplement diety jako środek spożywczy, który ma uzupełniać normalną dietę i jest skoncentrowanym źródłem witamin, składników mineralnych lub innych substancji o efekcie odżywczym lub fizjologicznym. Skoro żywność — obowiązuje zakaz przypisywania jej właściwości leczniczych i zapobiegania chorobom (art. 7 ust. 3 rozp. 1169/2011) oraz reżim oświadczeń z rozp. 1924/2006. Wprowadzenie suplementu na polski rynek wymaga powiadomienia Głównego Inspektora Sanitarnego (art. 29 ustawy).

Kolagen: zero zatwierdzonych oświadczeń

EFSA oceniała wnioski dotyczące hydrolizatu kolagenu kilkakrotnie. W opinii z 2011 r. (EFSA Journal 2011;9(7):2291) uznała, że nie wykazano związku przyczynowo-skutkowego między spożyciem hydrolizatu kolagenu a utrzymaniem stawów; w 2013 r. (EFSA Journal 2013;11(6):3257) tak samo oceniła wniosek dotyczący elastyczności skóry i zmniejszenia zmarszczek. Komisja wpisała te oświadczenia do rejestru jako niedozwolone. Skutek praktyczny: w reklamie produktu z kolagenem wolno napisać, jaki to kolagen, skąd pochodzi i ile go jest — ale nie, że „wspiera stawy", „odbudowuje chrząstkę" czy „ujędrnia skórę". Rysunek stawu na etykiecie to element grafiki producenta; na stronie nie wolno zrobić z niego obietnicy.

Witamina D: lista jest długa, warunek jeden

Rozporządzenie (UE) nr 432/2012 zawiera dla witaminy D m.in. oświadczenia: „pomaga w prawidłowym wchłanianiu/wykorzystywaniu wapnia i fosforu", „pomaga w utrzymaniu prawidłowego poziomu wapnia we krwi", „pomaga w utrzymaniu zdrowych kości", „pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu mięśni", „pomaga w utrzymaniu zdrowych zębów", „pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego", „bierze udział w procesie podziału komórek". Warunek stosowania każdego z nich jest ten sam: produkt musi spełniać warunki określenia „źródło witaminy D" z załącznika do rozp. 1924/2006, czyli zawierać „znaczącą ilość" według załącznika XIII do rozp. 1169/2011 — co do zasady 15 % RWS na 100 g lub 100 ml, a dla opakowań jednoporcjowych na porcję. RWS witaminy D to 5 µg. RWS jest wartością do znakowania żywności, nie zaleceniem dawkowania.

Co widać na etykiecie Colladiox Pro, a czego nie

Na froncie: „Dietary supplement", „Collagen · Vitamin D", „30 capsules". Na bocznych fragmentach widocznych na zdjęciach producenta: słowa „cellulose", „…olecalciferol", „anti-caking", wartość „200 %*" i „(2 capsu…" w ostrzeżeniach. Lista składu przekazana operatorowi przez sprzedawcę podaje 400 mg hydrolizatu kolagenu rybiego oraz witaminę D3 bez ilości, plus cztery substancje pomocnicze. Nie mamy zdjęcia całej tylnej etykiety — dlatego na stronie ilości oznaczone są „wg listy", a ilość witaminy D podana jest tylko jako odczytane „200 %*". Jeśli etykieta potwierdza 200 % RWS, w porcji jest 10 µg witaminy D, a warunek „źródła" jest spełniony z zapasem. Zaznaczamy to jako warunek, nie jako fakt.

Górny limit, alergen, żelatyna

EFSA ustaliła górny tolerowany poziom spożycia witaminy D dla dorosłych na 100 µg dziennie ze wszystkich źródeł — 10 µg w porcji to jedna dziesiąta tej wartości, ale osoby przyjmujące kilka preparatów powinny sumować dawki. Kolagen rybi oznacza alergen „ryby" z załącznika II do rozp. 1169/2011 — musi być wyróżniony w składzie. Żelatynowa otoczka wyklucza produkt dla wegan i wegetarian; strona nie może sugerować inaczej.

Co przepadło z makiety projektu

• „Silniejsze stawy" i „większa ruchomość" — to oświadczenia dotyczące stawów; dla kolagenu odrzucone, dla witaminy D nieistniejące (jest „mięśnie" i „kości", nie „stawy").
• „Wsparcie stawów" jako nazwa punktu sprzedażowego — to samo.
• Zdjęcia sportowców i osób w ruchu — sugerują efekt, którego nie wolno obiecywać; zastąpione scenami bez ludzi.
• Gwiazdki i „opinie klientów" bez weryfikacji — Omnibus (art. 7 pkt 6 i 7 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym) zakazuje twierdzenia, że opinie pochodzą od nabywców, bez sprawdzenia tego.

Nadzór w Polsce

Skład, znakowanie i powiadomienia — Państwowa Inspekcja Sanitarna (GIS). Reklama wprowadzająca w błąd — Prezes UOKiK (ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym). Suplement reklamowany jak lek może zostać uznany za produkt leczniczy bez pozwolenia (Prawo farmaceutyczne).

Jak czytać reklamę kolagenu

1. Szukaj ilości kolagenu w porcji i rodzaju (rybi, wołowy, wieprzowy, hydrolizat czy natywny). Bez liczb nie ma czego porównywać.
2. Każde zdanie o stawach, chrząstce, skórze przy kolagenie to niedozwolone oświadczenie — niezależnie od dawki.
3. Jeśli obok jest witamina C, D lub cynk — sprawdź, czy oświadczenie dotyczy tego składnika i czy jest go „znacząca ilość".
4. Opinie bez daty, kraju i weryfikacji zakupu oraz „lekarze polecają" nie niosą informacji.

Tekst informacyjny, nie porada prawna ani medyczna; nie zastępuje lektury etykiety.